Imf'den Kriz Bilgi Notu: Siyasi İstikrarsızlık Kriz Nedeni

-IMF, krizler ve kriz yardımlarının anatomisini çıkardı. Kurum, "Krizlerde Borç Verme" konulu bilgi notunda Türkiye'deki Ecevit hükümeti krizini dünyada geçen dört büyük kriz arasında saydı.

-IMF göre ekonomik krizlerin nedenleri arasında siyasi istikrarsızlık da var.

ANKARA - Orhan Aysezen - Uluslararası Para Fonu (IMF), krizler ve kriz yardımlarının anatomisini çıkardı. "Siyasi istikrarsızlığı" ekonomik kriz nedenleri arasında gösteren Kurum, "Krizlerde Borç Verme" konulu Bilgi Notu'nda Türkiye'deki Ecevit hükümeti krizini dünyada geçen dört büyük kriz arasında saydı.

IMF'nin yeni yayımlanan Bilgi Notu'nda ekonomik ve finansal krizlerin birçok biçim alabildiği, krizin vurduğu ülkeler ekonomik istikrar ve büyümeyi restore etmeye yönelik düzenleyici politikaları yerine getirirlerken kuruluşun yönetimlere nefes alma ortamı yaratmayı teminen finansal destek sağladığı hatırlatıldı.

IMF "Bir ekonomik krizin önlenmesi, sonrasında krize çözüm bulmaktan daha etkili olabilir" dediği Not'ta Kuruluşun krizlere karşı önleme ve zararın giderilmesine yardımcı olmak üzere ihtiyati finansman temin ettiğini de hatırlattı.

-"GEÇEN KRİZLER ESNASINDA HIZLI IMF KREDİSİ"-

Not'ta, IMF'nin kısa sürede finansman teminine yardımcı olmak amacıyla yürürlüğe koyduğu acil yardım prosedürüne sahip olduğu belirtilirken Ecevit hükümetinin neden olduğu ekonomik kriz dahil dünyada geçmiş dört büyük ekonomik krizde "Acil Finansman Mekanizması"nın devreye sokulduğu belirtildi.

Not'ta, " "Acil Finansman Mekanizması" 1997'de Asya; 2001'de Türkiye için, 2008-09'da Ermenistan, Gürcistan, Macaristan, İzlanda, Letonya, Pakistan ve Ukrayna; ve 2010-13 için Yunanistan, İrlanda, Portekiz ve Kıbrıs (Rum Kesimi) krizlerinde yararlanılmıştı" denildi.

IMF, bir üye ülke finansal istikrarını tehdit eden sıra dışı bir durumla karşılaştığında ve bunun o ülkeye ya da uluslararası para sistemine vereceği hasarı sınırlamaya yönelik hızlı bir karşılık gerektiğinde acil yardımların devreye sokulduğunu hatırlattı.

Not'ta acil yardımın nasıl işlediği şöyle anlatıldı:

"i) İcra Kurulu üyenin yardım talebi konusunda bilgilendirilir; ii) ülkeye acilen bir heyet gönderilir ve iii) heyet hükümetle bir anlaşmaya varır varmaz, Kurul 48-72 saat içinde bir destek programı talebini değerlendirmeye alır."

-"KRİZLER NEDEN MEYDANA ÇIKAR"-

Krizlerin nedenlerinin çeşitli ve karmaşık olduğunu iç, dış ya da her iki nedenden kaynaklanabileceğini anlatan IMF Bilgi Notu'nda iç dış faktörleri şöyle saydı:

"-İç faktörler, (cari işlem ve mali açıklar ve büyük miktarlarda dış ve kamu borcu gibi) büyük ekonomik dengesizliklere neden olabilecek uygun olmayan mali ve para politikalarını; rekabeti aşındıracak ve kalıcı cari işlem açıklarına ve resmi rezerv kaybına yolaçacak uygun olmayan bir seviyede sabitlenmiş bir döviz kurunu; ve ekonomik hızlı yükseliş ve çöküşlere neden olabilecek zayıf bir finansal sistemi içerir. Siyasi istikrarsızlık ve/veya zayıf kurumlar da krizleri tetikleyebilir.

-Dış faktörler, doğal felaketlerden hammadde fiyatlarında büyük sapmalara değin şokları içerir. Bunlar özellikle, bu gibi şoklara hazırlanma kapasiteleri sınılı olan ve dar erimli bir ihracat ürün toplamına bağımlı düşük gelirli ülkeler için ortak kriz nedenleridir. Aynı zamanda giderek küreselleşen bir ekonomide piyasa duyarlılığındaki ani değişimler sermaye akış oynaklığıyla sonuçlanabilir. Güçlü temellere sahip ülkeler bile ekonmik krizlerden ve diğer ülkelerdeki politikalardan şiddetli biçimde etkilenebilirler."

IMF kredilerine genelde bir dizi düzeltici ekonomi politikası eylem setinin eşlik ettiği belirtilen Not'ta kredilerin "politikaların uygun olduğunu kabulü" anlamına elen bir onay sağladığı da belirtildi.

(HM/ORH)