Sayıştay Merkez Bankası Ödemelerinde Usulsüzlükler Olduğunu İddia Etti

-Sayıştay'ın MB ödemelerinde bulunduğunu usulsüzlüklerin önemli bölümü Merkez Bankası'nın diğer kamu kurumlarına benzediği ya da benzemediğine ilişkin statü ile ilgili tartışmalardan kaynaklandığı görüldü.

ANKARA - Sayıştay, Merkez Bankası'nın personelinin genel sağlık sigortası harcamaları, üyelerinin meslek kuruluşlarına aidatlarının ödenmesi ve lojmandan yararlanılmasına karşın konut tazminatı ödenmesine ilişkin uygulamalarında usulsüzlükler bulunduğunu belirtti. Usulsüzlük iddialarının büyük ölçüde Merkez Bankası'nın diğer kamu kurumlarına benzediği ya da benzemediğine ilişkin statü ile ilgili tartışmalardan kaynaklandığı görüldü. Merkez Bankası mensuplarının meslek kuruluşlarına aidatlarının bütçeden ödenmesi 2006'dan bu yana devam ediyor ve 65 bin TL dolayında. Sorun oluşturan konut tazminatı tutarı ise 433 bin TL civarında bulunuyor.

Sayıştay'ın Merkez Bankası 2015 Denetim Raporu yayımlandı. Sayıştay Merkez Bankası bütçesinden Sosyal Güvenlik Kurumuna Genel Sağlık Sigortası primi ödenmesine rağmen, MB personeli ve bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavi ve ilaç giderleri için MB bütçesinden 2015 yılı içerisinde toplam 28 bin 570 TL tutarında mevzuata aykırı ödeme gerçekleştirildiğini bildirdi.

Merkez Bankası personelinin sağlık hizmetlerinin SGK tarafından yürütülmesi gerektiğini belirten Sayıştay, "Ancak yapılan incelemelerde, personelin sağlık ihtiyaçlarının TCMB Meclisi tarafından çıkarılan "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Aile ve sağlıkYardmıları Yönetmeliği'ne dayanılarak TCMB bütçesinden ödendiği görülmüştür" dedi.

MB ile anlaşmalı Özel Hastane sayısının 2015 yılı için 51 olduğuna değinen Sayıştay, "TCMB Meclisi ve Genel Müdürlükler tarafından Kanun hükümlerine ayknı bazı düzenleyici işlemlerin (yönetmelik, uygulama talimatı gibi) yürürlüğe konulması hukuken mümkün bulunmamaktadır" derken şu saptamalarda bulundu:

"Anılan tespit 2013 ve 2014 yılı Sayıştay Denetim Raporları (2014 yılında 24.990.656,00 TL, 2013 yılmda 23.470.077,64 TL) ile Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporunda da yer almış olmasına karşın 2015 yılında mevzuata ayknı uygulamaya devam edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, TCMB bütçesinden SGK'ya sağlık primi ödenmesi dolayısıyla anlaşmalı

özel hastanelere gidişlerde Sağlık Uygulama Tebliğleri (SUT) ile belirlenen tutarların SGK tarafından, SUT bedellerini aşan kısmın ise TCMB personeli tarafından, anlaşmalı olmayan

özel sağlık kurum ve kuruluşları ile özel hekimlere gidişlerde ise tedavi giderinin tamamının TCMB personeli tarafından karşılanması gerekirken, özel sağlık kurumlarıyla yapılan anlaşmalar kapsamında tedavi ve ilaç giderlerinin TCMB bütçesinden ödenmesi üzerine 2015 yılı içerisinde toplam 28.569.705,67 TL tutarmda mevzuata aykırı ödeme gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

-Kamu idaresi cevabında; Merkez Bankası'nın konuya ilişkin yapmış olduğu açıklamada özetle; Banka'nın bağımsız ve kendine özgü bir hukuki statüye sahip olduğu, personelin hak, yükümlülük ve sorumluluklarının düzenleme yetkisinin Banka'ya ait olduğu, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin bu yetkiyi hükümsüz kılmasının mümkün olmadığı, Banka'nın bütçesinin mali bağımsızlık gereği kendisi tarafından hazırlandığı, Hazine'nin sahip olduğu yüzde 50'lik sermaye payının kendi ifadeleri ile "sembolik" olduğu, bu durumun Hazine'ye aidiyet yaratmayacağı, tüm bunlar sonucunda Banka'nın kamu mevzuatı dışında bütçe yapabileceği ifade edilmiştir.

-... SGK tarafınadn karşılanmayan sağlık giderlerinin Bankaca karşılanmasının Bankanın mali bağımsızlığıyla görev ve yetkilerin kullanımı içerisinde olduğu, yürürlükteki diğer kanun ve alt düzenlemelere aykırı olmadığı ifade edilmiştir.

-Sonuç olarak idare her ne kadar, kendisine has bağımsız statüye sahip olduğunu, personelin hak, yükümlülük ve sorumluluklarını düzenleme yetkisinin Banka'ya ait olduğunu, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin bu yetkiyi hükümsüz kılmasının mümkün ohnadığını, bu kapsamda mensuplarının sağlık hizmetlerine ilişkin haklarını kendi içerisinde düzenleyebileceğini ifade etse de; Banka mensupları Banka Kanunu'nun 34'üncü maddesi gereği 5510 sayılı Kanun'a tabidir. Başka bir ifadeyle, 5510 sayılı Kanun'a tabiiyet kendiliğinden değil, Banka'nın kuruluş Kanunu ile mümkün olmaktadır.

-... Yapılan açıklamada Hazine'nin sahip olduğu sermaye payının Hazine'ye aidiyet yaratmayacağı, bu payın sembolik olduğu, dolayısıyla bütçenin bağımsız biçimde hazırlanacağı hususu, Kanun ile SGK tarafından yapılması hükmedilen sağlık harcamalarının Banka tarafından yapılmasına cevaz vermemektedir...

-... Hazine'ye ait olan yüzde 55,12'lik payın sembolik olduğu görüşüne, bulgu 2'de yapılan genel değerlendirmeler kapsamında katılmak mümkün değildir.

-... Banka mensuplarının sağlık hizmetleri kısmen değil tamamen SGK'ya devredilmelidir. Şu halde, yukarıdaki açıklamalar kapsamında, SGK tarafından karşılanmayan sağlık harcamalarının Banka bütçesinden karşılanması yerine sağlıkhizmetinden yararlanan personel tarafından karşılanması gerekmektedir."

Sayıştay, "Bankanın Aile ve Sağlık Yardmıları Yönetmeliği ve Uygulama Talimatı'nı uygulayanların yanlış yönlendirilmemesi için anılan düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması ve 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılan tedavi ve ilaç gideri ödemelerinin geçmişe dönük olarak hesaplanması ve ilgililerden tahsil edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir" önerisinde bulundu.

Sayıştay Merkez Bankası'nda yapılan incelemeler sonucunda, TCMB bünyesinde aslî ve sürekli görevli olarak çalışan personelin, zorunlu olmayan ve kişisel tercihe dayalı olan meslek kuruluşları üyelik aidatlarının, TCMB tarafından bütçeden ödendiğinin görüldüğünü de bildirdi.

Anayasa'ya göre kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde aslî ve sürekli görevlerde çalışanlardan meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmadığını belirten Sayıştay, "Hal böyle iken, TCMB bünyesinde aslî ve sürekli görevli olarak çalışan personelin, zorunlu olmayan ve tamamen kişisel tercihe dayalı olarak girilen mesleki kuruluşlar için üyelik aidatlarının, aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde TCMB tarafından bütçeden ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir" dedi. Sayıştay buna gerekçeler gösteren MB'ye cevaben konunun netleştirilmesinin gereğine dikkat çekti.

Sayıştay personel giderleri içerisinde yer alan konut tazminatı ödemelerinden Merkez Bankası lojmanlarında ikamet eden personelin de faydalanmakta olduğunun görüldüğünü belirtirken de "kurum lojmanında ikamet eden personeline aynı zamanda konut tazminatı verilmesinin uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, söz konusu tazminatın verilme amacına amacına uygun olarak; konut tazminatından yararlananların lojman imkanlarından faydalanmaması veya lojman imkanlarından faydalananlara konut tazminatının ödenmemesi gerektiği düşünülmektedir" dedi.

Sayıştay Merkez Bankası'nda "lojmandan yararlanan personelden kira alınmaması ve söz konusu personele konut tazminatı ödenmemesirıe yönelik düzenleme yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir" önerisinde bulundu.

Sayıştay Merkez Bankası'nın ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan S.S. Merko Tüketim Kooperatifi'ne herhangi bir usule uymadan kendi idari yerleşkesi içinde yer tahsis ettiğini, Kooperatifin TCMB'nin fiziki imkânlarından karşılıksız faydalanmasını sağladığını belirtti, bu konuda düzenleme istedi.

(HM/ORH)